Astronomi ve Uzay

Büyük Milimetre Teleskobu İle Aktif Sarmal Gökadanın Güçlü Moleküler Rüzgarını Gözlemlemek

Orta Meksika’da Büyük Milimetre Teleskobunu (LMT) kullanan bir uluslararası astrofizik ekibi, Samanyolu’na benzer uzak bir aktif gökadada, moleküler gazın beklenmedik ve güçlü bir çıkışını tespit etti. Gökada, Dünya’dan 800 milyon ışık yılı uzaktadır.
Araştırma ekibi; Massachusetts Amherst Üniversitesi’nde astronomi profesörü olan Min S. Yun ile Meksika Ulusal Astrofizik, Optik ve Elektronik Enstitüsü (INAOE), Meksika Ulusal Özerk Üniversitesi (UNAM) ve İtalya’daki kurumlardan araştırmacıları içermektedir.
Yun; ” UMass Amherst ve INAOE tarafından ortaklaşa işletilen LMT’nin gözlemsel sonucu, geniş bir çizgiyi saptamak için benzersiz bir şekilde uygun olup, bu deney türü için özel olarak tasarlanmıştır. Merkez süper kütleli karadeliğin, henüz bilinmeyen enerjik bir geri bildirim prosesi boyunca ev sahibi galaksiyi ne kadar sıklıkla bozduğunu anlamak, bugün galaksi evriminin araştırılmasında en önemli cevapsız sorulardan biri ve LMT’nin 50 metrelik yüzeyi ile tamamlandı. Yapılacak olan gözlem çalışmalarında daha fazla bilgi vermelidir.”
Araştırmaya öncülük eden INAOE’den Anna Lia Longinotti, “Bu sonucun yeniliği, bu fenomenin beklenmediği bir galaksideki geri bildirimi görmemizdir. Gözlemlendiği diğer iki gökada toz ve gaz bakımından zengin iken, bu gökada spiral bir türdür. Bu nedenle Samanyolu’na daha benzerdir. Bu keşif, aktif galaktik çekirdeklerin (AGN) geri bildirimin, farklı özelliklere sahip daha az ışıklı nesneler tarafından üretilebileceğini keşfetme yolunu açar. “

Avrupa Uzay Ajansı uydusu XMM-Newton

Yaklaşık iki yıl önce, Avrupa Uzay Ajansı uydusu XMM-Newton tarafından elde edilen X-ışını verileri sayesinde, IRAS17020 + 4544 olarak adlandırılan aynı nesnede, iyonize, sıcak gazın sub-relativistik hızda ultra hızlı çıkışının varlığı rapor edildi. Bu rüzgarların, aydınlık aktif galaktik çekirdeklere (kuasarlar) güç veren süper kütlesel kara deliğin etrafında yer alan yığılma diskinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu tür bir gökadanın aktivitesi, kara deliğin yakınında meydana gelen yığılma işlemleriyle açığa çıkan enerjiyle ilgilidir. Aktif bir çekirdeğe ev sahipliği yapmasına rağmen, bu gökada, kuasarlarla kıyaslandığında oldukça karanlıktır.
UMass Amherst’te geliştirilen LMT spektrograf Redshift Search Receiver (RSR) ile elde edilen veriler, bir araştırmaya göre, bu tür X-ray ultra hızlı çıkışların, milimetre frekanslarında yayılan soğuk ve yoğun gazın moleküler çıkışıyla birlikte var olduğunu ortaya koymaktadır.
Güçlü bir moleküler çıkışa sahip aktif bir gökada ve ultra hızlı bir X-ışını rüzgârının fırlatıldığı / çıkarıldığı bir yığılma diskli süper kütleli bir kara delikten oluşan çekirdeği olan nükleusun sanatçı temsili. Kredi: ESA / ATG medialab / NASA / CXC ve Nahks Tr’Ehn

Geri Bildirim Süreçleri

Longinotti, LMT tarafından tespit edilen gazın, merkezi karadelikten 2.000 ila 20.000 ışıkyılı uzaklıkta, geniş bir mesafede aynı ana gökada içinde bulunduğunu, X-ışını hızlı rüzgârının ise kara deliğe çok daha yakın olduğunu açıklıyor.
AGN moleküler gazı gözlemlerini takip etmedeki bilimsel değerlerden birinin, hızlı bir şekilde genişleme diski bağlantısı ve moleküler gazın büyük ölçekli çıkışlarının varlığını desteklediğini doğruladı.
Longinotti: “Bu galakside, ev sahibi gökadaya geri bildirim üretebilen bir rüzgarın kanıtı zaten vardı. Geri bildirim süreçleri, galaksiyi ve yıldızların oluşturulduğu gazı sıyırma etkisine sahip olan kütle ve enerjinin büyük miktardaki püskürtülmesi sonucu olabilir. Dışa doğru sürüklenen gaz; dışarıya doğru ilerler. Galaksinin yeni yıldızların oluşması için ‘prime food’ (ana yemek) olmadan bırakılır. Sonunda geri bildirimin etkisi galaksinin yıldız oluşturmada etkisiz hale gelmesi ve pasif bir galaksiye dönüşmesidir.
X-ışını ışığında gözlemlenen yığılma disk rüzgarı belli bir miktar enerji ve kuvvetle başlatılır. Ölçümlerimiz galaksiyi temizlerken moleküler çıkış akımının bu ilk enerjiyi koruduğunu gösteriyor. Bu yüzden bu bağlantıyı görüyoruz. Disk rüzgarı başlatmaktan sorumlu olan kara deliğin davranışının ev sahibi galakside çok daha büyük bir ölçekte dağıtılan gaz üzerinde derin bir etkiye sahip. Bu bağlantı yıldız oluşum aktivitesini ve galaksi evrimini düzenler.”

Ultra Işıltılı Kızılötesi Gökadalar

Longinotti, bu fenomenin, kuasar olmayan nesnelerde veya büyük miktarda moleküler gazla karakterize edilen Ultra Işıltılı Kızılötesi Gökadalarda beklenmediğini söylüyor. “LMT teknik özelliklerinin, galaksilerdeki moleküler gazı gözlemlemesine rutin olarak izin verdiğinin farkındayız. Ancak bu özellikle, moleküler çıkışın varlığını belirleyebilir ve hızını ölçebiliriz. X-ışını rüzgarı için bulunanlar kadar yüksek olmasa da, molekül çıkış hızı 700 ile 1000 km / s arasında değişmektedir. Bu nedenle çeşitli gökadalarda tipik olarak rotasyonda gözlemlenen soğuk gaza aşırı miktarda maruz kalmaktadır. “
Projeye de katılan INAOE’den Olga Vega, LMT’nin şu anda bu tür araştırmaları yürütmek için en iyi tek tabakalı teleskop olduğunu vurguladı. Vega, bugüne kadar, bu rüzgarların bağlantısının sadece üç nesnede algılandığını ve diğer ikisinin de bundan 10 kat daha parlak olduğunu söylüyor. Vega şu anda LMT’nin 50 metre çapında çalıştığını ve yeni enstrümantasyonun kurulduğunu, diğer galaksilerdeki bu çıkışları aramak ve tespit etmek için ideal bir gözlem evi olduğunu söylüyor.
Olga Vega:  “Eğer amaç daha derin bir çalışma yapmaksa, bu teknik, moleküler çıkışların boyutlarının, uzamsal dağılımının ve geometrisinin ortaya çıkmasına izin verdiği için interferometriye gitmek gereklidir. Bununla birlikte, LMT’nin yeni moleküler çıkışları keşfetmede temel bir rolü olacaktır. Böylece, kozmik geribildirimin doğasını ve galaksi evrimindeki rolü ortaya çıkacaktır.”
Longinotti, bu özel gökadanın, daha geniş çaplı ve eksiksiz bir mücadelenin, çıkış noktasının anlaşılması için ilk kez gerçekleştirilmesini sağlayan daha fazla dalga boyu çalışmalarının konusu olacağını söylüyor.
Kaynak:
phys
Etiketler
1 Oy2 Oy3 Oy4 Oy5 Oy (2 oy verildi, Ortalama: 5 üzerinden 5,00 oy )
Loading...

Benzer Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Close