Astronomi ve Uzay

Sivil Bilim İnsanları En Yakın Genç Kahverengi Cüce Diskini Tespit Etti

Disk Detective Projesi aracılığıyla yapılan bu keşif, yeni gezegenlerin araştırılmasına yardımcı olabilir.

Kahverengi cüceler (cüce gezegenimsiler) astronominin ortanca çocuğudur; bir gezegen olamayacak kadar büyük; bir yıldız olamayacak kadar da küçüktürler.  Yıldız kardeşleri gibi, bu nesneler de gaz ve tozun yerçekimi çöküşünden oluşur.  Ancak kahverengi bir cüce, bir yıldızın ateşli sıcak nükleer çekirdeğine yoğunlaşmak yerine, füzyonla çalışan yıldızlara kıyasla bir şekilde istikrarlı, daha yumuşak bir duruma ulaşan daha zen benzeri bir denge bulur.

 Kahverengi cüceler, en büyük gaz devi gezegenler ve en küçük yıldızlar arasındaki kayıp bağlantı olarak kabul edilir ve nispeten loş oldukları için gece gökyüzünde tespit etmek zor olmuştur.  Yıldızlar gibi, bazı kahverengi cüceler ilk oluşumlarından kalan dönen gaz ve toz diskini tutabilirler.  Bu malzeme, gezegenler oluşturmak için çarpışabilir ve birikebilir, ancak kahverengi cücelerin ne tür gezegenler üretebileceği tam olarak bilinmemektedir.

 MIT ve Oklahoma Üniversitesi araştırmacıları, sivil bilim insanlarının yardımıyla; Dünya’nın yaklaşık 100 parsek içinde türünün en genci olan bir diske sahip kahverengi bir cüce belirlediler.  W1200-7845 adlı kahverengi cüce, potansiyel olarak gezegen oluşturabilecek türde bir diske sahip gibi görünüyor.  Yaklaşık 3,7 milyon yaşındadır ve 102 parsek civarında veya Dünya’dan yaklaşık 332 ışıkyılı uzaklıktadır.

 Bu yakınlıkta, bilim insanları gelecekteki yüksek güçlü teleskoplarla genç sistemi yakınlaştırabilir, kahverengi bir cücenin diskinin en erken koşullarını inceleyebilir ve belki de kahverengi cücelerin destekleyebileceği gezegen türleri hakkında daha fazla bilgi edinebilirler.

 Yeni sistem; NASA tarafından finanse edilen ve potansiyel olarak gezegenleri barındırabilecek disklerle yıldız olabilecek nesneleri seçmek amacıyla, uzayda nesnelerin resimlerini sınıflandıran Zooniverse tarafından barındırılan kitle kaynaklı bir proje olan Disk Detective ile keşfedildi.  

 Araştırmacılar bu hafta Amerikan Astronomi Derneği’nin sanal toplantısında bulgularını sundular ve Disk Detective web sitesinin yeni bir versiyonunu duyurdular.

 “Güneş’in mahallesinde…”

 İlk kez 2014 yılında başlatılan Diskdetective.org kullanıcıları, NASA’nın Geniş Alan Kızılötesi Araştırma Gezgini veya verilen termal radyasyon gibi kızılötesi emisyonları tespit eden WISE tarafından çekilen aynı nesnenin uzaydaki görüntüleri olan “flipbooks”u  inceleyebilirler.   Kullanıcı bir nesneyi, nesnenin oval görünmesi (gökadaya daha çok benzeyen bir şekil veya yuvarlak) gibi belirli ölçütlere göre sınıflandırabilir; bu, nesnenin disk barındırma yıldızı olması olasılığının bir işaretidir.

Silverberg’in bilim ekibi, oradan, gerçekten disk olup olmadıklarını ve disklerin hangi özelliklere sahip olabileceğini belirlemek için daha sofistike yöntemler ve teleskoplar kullanarak kalabalık sınıflı diskleri takip ediyor.

 Yeni keşfedilen W1200-7845 durumunda, vatandaş bilim insanları nesneyi ilk olarak 2016’da bir disk olarak sınıflandırdılar. Oklahoma Üniversitesi’nde lisansüstü öğrencisi olan Silverberg ve Maria Schutte de dahil olmak üzere bilim ekibi daha sonra kaynağa (Şili’deki Las Campanas Gözlemevi’ndeki Magellan 6.5 metrelik teleskoplarda bir kızılötesi aletle) daha yakından baktılar. 

 Bu yeni gözlemlerle, kaynağın gerçekten de “hareketli bir grup” içinde yaşayan kahverengi bir cücenin etrafında bir disk olduğunu belirlediler. Astronomide, bir nesneden ziyade bir grup nesnenin yaşını belirlemek çok daha kolaydır.  Kahverengi cüce yaklaşık 30 yıldızlı hareketli bir grubun parçası olduğu için, önceki araştırmacılar yaklaşık 3.7 milyon yaşında olan grup için ortalama bir yaş tahmin edebildiler, bu da muhtemelen kahverengi cücenin yaşıydı.

 Kahverengi cüce de Dünya’ya çok yakın, yaklaşık 102 parsec uzaklıkta oluşu, onu henüz algılanan en yakın, genç kahverengi cüce yapıyor.  (Karşılaştırma için- en yakın yıldızımız Alpha Centauri, Dünya’dan 1 parsec uzaklıkta…)

 Schutte, “Bu kadar yakın olduğunda, bunun Güneş’in mahallesinde olduğunu düşünüyoruz.   Bu yakınlık gerçekten önemlidir, çünkü kahverengi cüceler kütle olarak daha düşüktür ve yıldızlar gibi diğer nesnelerden daha az parlaktır.  Dolayısıyla bu nesneler bize ne kadar yakın olursa, o kadar fazla ayrıntı görebileceğiz. ”

”Peter Pan arıyoruz…”

 Ekip; W1200-7845’te, ALMA, Şili’deki Atacama Büyük Milimetre Dizisi gibi diğer teleskoplarla, radyo ve kızılötesi bantlar arasındaki evreni gözlemlemek için birlikte güçlü bir teleskop olarak çalışan 66 dev radyo çanaktan oluşan daha fazla yakınlaştırmayı planlıyor.  Bu aralıkta ve hassasiyette, araştırmacılar; kütlesini ve yarıçapını ölçmek için kahverengi cücenin diskini görmeyi umuyorlar.

 Silverberg: “Bir diskin kütlesi size diskte ne kadar şey olduğunu söyler, bu bize bu sistemlerin etrafında gezegen oluşumu olup olmadığını ve ne tür gezegenler üretebileceğinizi söyler. Bu verileri, sistemde size diskin bileşimi hakkında bilgi verecek ne tür gaz olduğunu belirlemek için de kullanabilirsiniz.”

 Bu arada, araştırmacılar Disk Detective’in yeni bir sürümünü piyasaya sürüyorlar.  Nisan 2019’da, web sitesi barındırma platformu popüler sivil bilim insanı portalı Zooniverse olarak, önceki yazılım platformunu güncellenmiş bir sürüm lehine kısaca emekliye ayırdı.  Güncellenen platform; Silverberg ve meslektaşlarını Disk Detective’i yenilemeye teşvik etti.  Piyasaya sürülen yeni versiyon, yüksek çözünürlüklü optik bantlarda gökyüzünün çoğunu gözlemleyen tam gökyüzü anketi PanSTARRS’ın görüntülerini içeriyor.

 MIT’de yeni siteyi yönetecek olan Silverberg, “Bu sefer daha iyi uzaysal çözünürlükle farklı teleskoplarla daha güncel görüntüler elde ediyoruz. Onlara Peter Pan diskleri diyoruz çünkü asla büyümiyor gibi görünüyorlar.”

 Ekip, 2016 yılında ilk Peter Pan diskini Disk Detective ile tanımladı. O zamandan beri, her biri en az 20 milyon yaşında olan yedi tane daha bulundu.  Yeni site ile, gezegenlerin ve muhtemelen yaşamın oluşabileceği koşulların çivilemesine yardımcı olabilecek bu disklerin daha fazlasını tanımlamayı ve incelemeyi umuyorlar.

 Silverberg: “Bulduğumuz diskler, dış gezegenleri aramak için mükemmel yerler olacak. Gezegenlerin oluşması daha önce düşündüğümüzden daha uzun sürerse, yörüngeledikleri yıldız gezegenler nihayet oluştuğunda daha az devasa parlamalara sahip olacaklar.  Eğer gezegen genç bir yıldızdan daha az alev alırsa, buradaki hayatı keşfetme beklentilerimizi önemli ölçüde etkileyebilir. ”

Kaynak:
MIT
Etiketler
1 Oy2 Oy3 Oy4 Oy5 Oy (Henüz oy verilmedi)
Loading...

Benzer Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Close